Uçakta Rahat Etmenin Püf Noktaları

Wright Kardeşler bugün yaşa­sa­lardı keş­fet­tik­leri taşı­tın nasıl da çığır açıcı bir nite­likte oldu­ğuna sanı­rız şaşı­rır­lardı.

Dünya üze­rinde mil­yar­larca insan, git­mek iste­diği yere hızlı bir şekilde ulaş­mak için şim­di­lik hâlâ uçağa muh­taç. Yılın yarı­sını hava­li­man­la­rında geçi­ren biri de olsa­nız, ayak­ları hep yere bas­mayı seven biri de; uçak yol­cu­lu­ğunda rahat etme­nizi sağ­la­ya­cak bir­kaç kuralı hatır­lat­makta fayda var diye düşün­dük.

RİNGE ÇIKMADAN ANTRENMAN ŞART
Geçtiğimiz ay United Airlines’m uçu­şunda bir yol­cu­nun yaka paça uçak­tan çıka­rı­lı­şını izle­miş­si­niz­dir belki. Bu durum hava­yolu şir­ket­le­ri­nin uçak­taki kol­tuk sayı­sı­nın yüzde 15’i kadar fazla bilet sat­ma­sın­dan kay­nak­la­nı­yor. Söz konusu olayda United Airlines’m yer hiz­met­le­rinde çalı­şan görev­li­leri bir­kaç yol­cuya, belirli bir ücret kar­şı­lı­ğında uçak­tan inme­leri gerek­ti­ğini, yer­le­rine United Airlines çalı­şan­la­rı­nın otur­tu­la­ca­ğını iletti.

Yolcular inmek iste­me­yince de darp edi­le­rek uçak­tan indi­ril­di­ler. United Airlines bu olay­dan sonra bin­lerce yol­cu­nun bile­tini iptal etme­siyle 800 mil­yon Dolar zarara uğradı. Rahat yol­cu­luk etmek için tav­si­ye­miz, uçuş saa­tin­den tam 24
saat önce baş­la­yan Online check-in pro­se­dü­rün­den fay­da­lan­ma­nız. Koltuğunuzu seçip biniş kar­tı­nızı bas­tı­rın, kafa­nız rahat, yeri­niz hazır olsun. Unutmayın; uça­ğın kal­kış saa­tin­den 24 saat önce baş­la­yan bu işlem kal­kışa 90 dakika kala sona erer.

PARDON AMA BURASI BENİM KOLTUĞUM!
Acaba hangi kol­tuk en iyisi? Cevabı meç­hul değil; bir­ta­kım bil­gi­lerle en rahat ede­ce­ği­niz kol­tuğu seç­me­niz müml­tün. Uçağınızın tek kori­dorlu mu yoksa çift kori­dorlu büyük bir uçak mı ola­ca­ğını Online check-in sıra­sında göre­bi­lir­si­niz. Tek kori­dorlu uçak­la­rın eko­nomi sını­fı­nın ilk 15 sırası her zaman daha geniş diz mesa­fe­sine sahip­tir. Çift kori­dorlu uçak­larda ise uça­ğın tipine göre değişse de en geniş diz mesa­fesi genelde ilk 20 sıra­nın­dır.

Uçuşunuz iki saa­tin altın­daysa cam kena­rında otu­rup gök­yü­zünü izle­me­niz, hayal­lere dal­ma­nız ve uçu­şun tadını çıkar­ma­nız tav­siye olu­nur! İki saat üzeri uçuş­larda tuva­leti kul­lanma ihti­ma­li­niz arta­ca­ğın­dan (hiç tanı­ma­dığı kom­şu­sunu dür­te­rek uyan­dır­mak zorunda kalan o "sevimli kişi” olmak iste­mi­yor­sa­nız) kori­dor kol­tuk­ları daha avan­tajlı. Bir an bile çan­ta­sın­dan ayrıl­mak iste­me­yen­lere hatır­latma: Koltuğunuz acil çıkış kapı­sı­nın (EXIT) hiza­sında yer alı­yorsa unut­ma­yın ki Sivil Havacılık Kuralları gereği çan­ta­la­rı­nızı ve kişi­sel eşya­la­rı­nızı kuca­ğı­nızda taşı­ya­maz veya ön kol­tu­ğu­nu­zun altına koya­maz­sı­nız (çünkü uçak acil iniş yap­mak zorunda kalırsa işte o an sizin kah­ra­man olma zama­nı­nız!). Paniğe gerek yok; uçakta çan­ta­nızla diz dize yaşa­ya­bi­le­ce­ği­niz başka kol­tuk­lar da var.

İNSAN NE YERSE ODUR
İnsan vücudu uçuş esna­sında farklı reak­si­yon­lar gös­te­re­bi­lir. Uçak yük­sel­dikçe hava basın­cıyla bir­likte kabin­deki nem oranı düşer. 10 bin met­rede bu oran yüzde 12’ye iner, ki bu çöl hava­sın­dan daha kuru bir ortam demek­tir. Böyle bir ortamda vücu­du­nu­zun sıvı ihti­yacı arta­cak­tır. Bu yüz­den her uçuş öncesi iki lit­reye kadar su tüket­mek çok önemli. Uçuş sıra­sında ayrıca tüm tat alma duyu­muz deği­şir. Havada oldu­ğu­muz sürece hem düşük basınç hem de uçak motor­la­rı­nın sesli yapısı psi­ko­lo­jik yapı­mızla bir­likte tat duyu­muzu da değiş­ti­rir. İşte bu kuru­luk ve düşük basınç nede­niyle tatlı ve tuzlu tat­lara karşı duyar­lı­lı­ğı­mız yüzde 30 aza­lır. Aynı zamanda kuru hava­dan dolayı kolcu alma duyu­muz da olması gerek­tiği gibi çalış­maz. Bu nedenle hava­yolu şir­ket­leri uçak içi ikram­la­rında ekstra tuz ve baha­rat kul­la­nır. Uçuş esna­sında tüm tat­lar aynı şekilde etki­len­mez. Uçaktaki gürül­tülü ortam, beşinci tat ola­rak bili­nen ve yosun, man­tar, doma­tes ve soya sosu gibi yiye­cek­le­rin ver­diği umami tadını daha belir­gin­leş­ti­rir. Bu nedenle yer­dey­ken belki beğe­nip de içme­di­ği­miz doma­tes suyu, uçak­tay­ken daha belir­gin ve lez­zetli bir tat bıra­kır. Bazı hava­yolu şir­ket­leri bu nedenle yemek­le­rinde daha fazla doma­tes, ıspa­nak ve kabuklu deniz ürün­leri kul­lan­mayı ter­cih eder. Örneğin Türk Hava Yolları’nın uçuş­la­rında sunu­lan sand­viç ve sıcak yemek­le­rinde mut­laka doma­tes veya doma­tes sosu kul­la­nı­lır.

VALİZİN TEKNOLOJİĞİ
Son zaman­larda revaçta olan, diji­tal özel­liğe sahip bavul­lar uçak yol­cu­luk­ları için acaba hayatı kur­ta­ra­cak nite­likte mi? Kimi cep tele­fo­nu­muzu şarj ede­bi­le­ce­ği­niz USB giri­şine sahip, kimi de
dahili GPS sis­te­miyle cep tele­fo­nu­nuza hangi konumda oldu­ğunu bil­di­re­bi­li­yor. Sorun şu ki, bu bavul­ları uçak içine götür­mek büyük sıkıntı ola­bi­li­yor, için­deki veri­ci­ler ve hüc­re­sel pil­ler­den dolayı güven­likte mut­laka bavu­lu­nuzu açma­nız ve nere­deyse tüm eşya­la­rı­nızı çıkar­ma­nız iste­ni­yor. Taşıdığınız eşya­lara göre sert veya yumu­şak dokulu bir bavul seçe­bi­lir­si­niz ancak tav­si­ye­miz dört teker­lekli bir bavu­lun işi­nizi kolay­laş­tı­ra­cağı yönünde.

BAVULUNUZLA SELFIE ÇEKİN
Bavulunuzu uça­ğın bagaj bölü­müne vere­cek­se­niz kon­tu­ar­daki yet­ki­liye tes­lim etme­den önce en az dört bir yanın­dan fotoğ­ra­fını çekin. Bu şekilde bavu­lu­nu­zun kay­bolma veya zarar görme duru­munda eli­nizde bir kanıt bulu­na­cak­tır.

ÇAY MI KAHVE Mİ?
Bir defa daha düşü­nün. İstanbul’dan İzmir’e giden bir uçak bir önceki sefe­rini Afrika’nın bir şeh­rin­den İstanbul'a yap­mış ola­bi­lir ve bu uçuş önce­sinde temiz suyunu Afrika’dan almış ola­bi­lir. Uçakların temiz su tank­ları sık sık temiz­lense de farklı ülke­ler­den alman sularla yapı­lan çay ve kah­ve­ler mik­ro­bik bak­te­ri­ler barm­dı­ra­bi­lir. Birçok kabin memuru ken­dine çay/kahve hazır­lar­ken temiz şişe suyu kul­la­nır; biz­den duy­ma­mış olun.

HER ŞEYİN ZAMANI VAR
Gerçekten iyi bir yolcu musu­nuz? Uçak kalk­ma­dan önce kabin memur­la­rın­dan yas­tık veya su iste­mek uçuş baş­lan­gı­cını yavaş­la­tan işlem­ler­dir. Uçağınızın zama­nında kal­kıp zama­nında inme­sini isti­yor­sa­nız kal­kış anma kadar acil olma­dıkça hiç­bir istekte bulun­ma­ma­nız niha­ye­tinde kendi men­fa­a­ti­nize.

BU KELİMELER, CISSS....
Uçuş öncesi veya uçuş­tay­ken kabin içinde “pat­lama, bomba, terö­rist, inti­har” keli­me­le­rini kul­lan­ma­yın. Ağzınızdan çıkan bu keli­me­ler acil duruma geçil­me­sine ve uçak­tan indi­ril­me­nize sebe­bi­yet vere­bi­lir. Türk Hava Yolları’nın 2014 yılın­daki İstanbul-Moskova sefe­rini yapa­cak olan uçuşu önce­sinde bir Türk yolcu “Klimaları açm, sıcak­tan
pat­la­dık” dediği için bomba pro­se­dür­leri uygu­lan­dık­tan sonra uçak­tan indi­rildi.

KİRLENMEK GERÇEKTEN GÜZEL Mİ?
Uçaklarda en çok mik­rop barın­dı­ran yer sizce neresi? Hayır tuva­let değil, ne yazık ki yemek yedi­ği­miz, kol­tuk arka­la­rın­daki masa­lar. Bu par­ça­daki 2,155 CFU/sq.in. bak­teri oranı bir köpek maması kabın­da­kin­den daha fazla. En kirli ikinci bölüm kemer­ler, üçün­cüsü ise hava­lan­dırma bölüm­leri.

NİNNİ DE YOLCU NİNNİ...
Birçok insan uçağa bin­mek­ten tür­bü­lans yüzün­den kor­kar, ancak tür­bü­lans bir güven­lik değil, kon­for soru­nu­dur. Havacılıkta ser­tifl­kas­yon önce­sinde özel test­ler yapı­lır. Uçağın tür­bü­lans ve ben­zeri zorlu koşul­lara dayanma limit­leri test edi­lir. Günümüzde kul­la­nı­lan bir­çok yolcu uça­ğında kanat­lar yak­la­şık altı metre yukarı, iki metre de aşağı doğru esne­ye­bi­lir. Amerikalı uçak üre­ti­cisi Boeing’in en gün­cel model­le­rin­den 777X ise sekiz metre yukarı esne­ye­rek bir rekora imza attı. Uçağın tür­bü­lansa düşme durumu sıra­dan bir uçuş duru­mu­dur, kor­ku­la­cak bir şey yok­tur.

Yeryüzündeki ısı deği­şim­leri genel ola­rak mev­sim­le­rin geçiş dönem­le­rinde ger­çek­le­şir ve belirli güzer­gah­larda tür­bü­lans olması muh­te­mel­dir. Örneğin bahar ayla­rı­nın gel­me­siyle bir­likte Milano’ya seya­hat eden bir uçak mut­laka hızlı ısı deği­şim­le­rin­den dolayı tür­bü­lansa gire­cek­tir. Aynı şekilde ABD’ye yapı­lan uçuş­larda Türkiye’den kal­kış yapan bir uçak Grönland üze­rin­den gide­ceği için ciddi ısı deği­şim­le­rin­den dolayı bu böl­ge­den geçer­ken tür­bü­lansa girer.

HANGİ UÇAĞI ALSAM?
Geniş göv­deli ve çift kori­dorlu uçak­lar en kon­for­lu­ları. Ayrıca tek kori­dorlu uçak­lar ara­sında günü­müz şart­la­rında en çok ter­cih edi­len uçak­lar­dan Boeing 737-900 ve Airbus A321, nis­pe­ten yeni uçak­lar oldu­ğun­dan daha kon­forlu. Tek kori­dorlu uçak­larda şu an için ülke­miz­deki en kon­forlu uçak ise Pegasus Airlines’m yeni nesil, ses­siz ve daha çev­reci CFM motorlu Airbus A320neo uçağı. Ama insa­noğlu kuş misali; kanat tak­sın yeter.